Biertje?

Zomaar een biertje bestellen, dat kan écht niet bij Peter van der Arend. Hij is ‘bieroloog’ en eigenaar van het Amsterdamse proeflokaal Het Arendsnest. #Best_Mag zette hem op maandagochtend aan tafel met ‘popprofessor’ Leo Blokhuis en de zusjes Klemann van Loïs Lane voor een college over het vakmanschap van de Nederlandse bierbrouwers.

Tekst: Renée ter Berg
Fotografie: Jurriaan Hoefsmit

_45B5407 kopie

Bieroloog Peter van der Arend
(Foto: Jurriaan Hoefsmit)

Waar muziekkenner en schrijver Leo Blokhuis vaak de kwalificatie popprofessor krijgt, kunnen we Peter van der Arend met recht een bierprofessor noemen. In België volgde hij de opleiding tot zytholoog, ook wel bieroloog genoemd. Het is een titel vergelijkbaar met die van vinoloog in de wijnwereld. In zijn beroemde Proeflokaal Arendsnest op de Herengracht in Amsterdam schenkt hij uitsluitend Nederlandse bieren, afkomstig uit de meer dan tweehonderd brouwerijen die ons land kent. Met zijn bierproeverijen trekt Van der Arend door het hele land om het evangelie van het Nederlandse biergilde te verspreiden.

Hoge en lage gisting

Voor deze proeverij met Leo Blokhuis en Lois Lane hoefde hij niet ver te reizen. De afstand tussen zijn café en BEST WESTERN Hotel Dam Square Inn, waar de proeverij plaatsvindt, is kort. ‘Mijn café ligt ook in dit deel van het centrum, dus op mijn honderd jaar oude bakfiets ben ik er zo.’ Dat de proeverij op maandagochtend plaatsvindt, vindt Van der Arend helemaal niet zo gek. ‘De professionele bierproevers bij brouwerijen proeven ook altijd in de ochtend. Dan staan de smaakpapillen wagenwijd open en komt de smaak het meest zuiver binnen.’ Suzanne en Monique hebben er ondanks het vroege tijdstip zin in. Het zijn de weken voor de release van hun eerste volledig nieuwe album sinds 2000. Met een agenda vol interviews en media-optredens was maandagochtend echt de enige optie. Gelukkig is Leo flexibel: ‘Ik werk meestal in het weekend, dus maandag is eigenlijk mijn vrije zondag.’

_45B5780-kopie

Leo Blokhuis (links) en Lois Lane (rechts) krijgen het verschil uitgelegd tussen bier en pils. (foto: Jurriaan Hoefsmit)

Peter begint zijn biercollege met het uitleggen van het verschil tussen pils en bier. ‘Pils is een biersoort. Zo’n 85 tot 90 procent van het bier dat verkocht wordt is pils. De vergisting vindt plaats onder een lagere temperatuur. Andere bieren vergisten bij een hogere temperatuur. Daar zit meer smaak aan en er zitten meer suikers in. Daardoor verwerk je de alcohol in speciaal bier langzamer. Pils drink je makkelijker, zelfs al heeft het hetzelfde alcoholpercentage. Monty Python omschreef het zo: “What’s the similarity between Pilsener and  having sex in a canoe?  It’s fucking close to water.”’

Bier of Tequila?

Monique is niet de allergrootste bierfan, geeft ze aarzelend toe. ‘Een corona vind ik wel lekker, maar ik krijg altijd hoofdpijn van bier. Bij sterke drank heb ik dat niet. Komt dat door het schuim?’ Peter: ‘Nee, dat is iets wat we elkaar aanpraten. Als je hoofdpijn krijgt van bier dan heb je gewoon teveel gedronken.” Leo: ‘Ik krijg alleen hoofdpijn van slechte wijn. Ik heb bier leren drinken in de clubs, Paradiso en zo. Bij concerten is wijn vaak niet te drinken en als je daar met vrienden bent, dan komt er gewoon zes bier voorbij en dan drink je gewoon mee. Tegenwoordig ligt er eigenlijk altijd wel bier in mijn koelkast.’ Ook Suzanne houdt wel van bier, maar net als Monique houdt ze ook wel van een glas wodka of tequila.

_45B5393-kopiePeter trapt de proeverij af door twee bieren blind te laten proeven. Beide bieren vallen in de smaak bij de proevers. Monique: ‘Deze eerste vind ik heel lekker, hij heeft een uitgesproken, verfijnde smaak’ Suzanne: ‘De tweede doet me denken aan vroeger, toen ik het laatste slokje bier van mijn opa mocht opdrinken. Het drinkt makkelijk weg.’ Het eerste bier blijkt een Heineken pils te zijn en het tweede is een iets zwaardere pilsener: Swinckels, van de brouwers van Bavaria. Peter legt uit wat het verschil in smaak veroorzaakt: ‘Swinckels pils gebrouwen met Amerikaanse Cascade hop, waardoor het bier wat bitterder smaakt.’

_45B5473-kopiePeter vraagt of Leo kan schatten hoeveel brouwerijen Nederland rijk is. Leo: ‘Als je bedenkt dat in Zuid-Limburg bijna elk dorp z’n eigen bier brouwt, dan zullen het er misschien wel honderdvijftig zijn?’ Peter: ‘Dat is niet slecht ingeschat. Het zijn er iets meer dan tweehonderd. Maar die deel ik dan wel in twee categorieën in: er zijn ongeveer honderd echte brouwerijen en net iets meer brouwerijondernemingen. Dat zijn bedrijven die in samenwerking met een brouwer een bier ontwikkelen, dat laten brouwen en dan op de markt brengen. In Amsterdam heb je tegenwoordig vijf echte brouwerijen. ‘t IJ is daarvan de oudste.’ Leo weet direct te vertellen dat ’t IJ is opgericht door een van de tekstschrijvers van de band Drukwerk, Kaspar Peterson. Peter kent hem wel en beaamt Leo’s verhaal over de eerste twee jaar van deze brouwerij, waarbij er gebrouwen werd in een kraakpand in Amsterdam.

Toen roken nog gezond was

_45B5767-kopie

Leo: ‘Mijn vader leek het niet slim om ons buiten de deur voor het eerst met drank kennis te laten maken.’
(foto: Jurriaan Hoefsmit)

De eerste kennismaking met alcohol verliep zowel bij Monique en Suzanne als bij Leo in familiesfeer. Monique: ‘Mijn vader leek het niet slim om ons buiten de deur voor het eerst met drank kennis te laten maken. Hij wilde erbij zijn als we het proefden.’  Leo: ‘En heeft dat geholpen?’ Monique: ‘Ja, om ons heen waren heel veel meisjes en jongens die helemaal los gingen omdat ze thuis niks mochten.’ Suzanne: ‘Vanaf een jaar of twaalf dronken we een glaasje wijn mee aan tafel. Monique: ‘Nu doe je dat natuurlijk niet met kinderen omdat je weet hoe slecht het is voor de hersenen. Toen wisten ze dat nog niet.’ Leo lachend: ‘Dat was de tijd dat roken ook nog gezond was.’ Suzanne: ‘Ja, weet je nog? Van die verjaardagen bij tantes en ooms met van die torens met daarin vier, vijf verschillende pakken sigaretten voor de gasten. Het stond gewoon blauw in die huiskamers bij iedereen.’ Leo: ‘Mijn eerste biertje herinner ik me niet meer, dat sprak met toen niet zo aan. Ik ben pas later bier gaan drinken. Mijn eerste drankervaring was volgens mij met sherry. Die tijd dat moeders op zondagmiddag aan de sherry zaten. Toen werden er ook vaak van die Franse themafeestjes georganiseerd. Dat was toen hip. Stokbrood met boursin en van die Mateus rosé. Ik ben voor het eerst dronken geworden van rosé.’ Tegenwoordig geniet Leo zowel van bier als wijn. ‘Wijn heb ik echt leren waarderen tijdens proeverijen in Toscane. Daar leerde ik waar ik op moest letten. Nu wil ik ook geen rommel meer. Ik giet weleens een fles leeg als het niet lekker blijkt. Maar als ik van het podium kom na een voorstelling, dan is er niets lekkerder dan bier.’ Suzanne lachend: ‘Wij drinken liever vóór we het podium opgaan.’ Monique: ‘Tequila is bijvoorbeeld heel goed voor je keel. Als je het met zout en citroen drinkt dan hoef je niet meer in te zingen. Ook word je er net wat losser van. Je moet zeker niet dronken op het podium gaan staan. Dat is helemaal niet prettig. Maar één glas om het scherpe randje van de zenuwen af te halen is fijn.’  Ondanks jaren ervaring en vakmanschap hebben de zangeressen nog wel eens last van de spanning die komt kijken bij een optreden. Blokhuis, die dit seizoen in de theaters staat met zijn vrouw, zangeres Ricky Koole, herkent het gevoel. Leo: ‘Zenuwen zijn er altijd. Het zou niet goed zijn als die er niet zouden zijn. Dat gevoel moet je zeker niet kapotdrinken, want het maakt je ook scherper. Maar één glas zodat je net wat losser bent vind ik prettig.’

_45B5591-kopie

Foto: Jurriaan Hoefsmit

Tijd om het derde bier te proeven. De proevers denken allemaal aan een herfstbok vanwege de donkere kleur van het bier. Maar Peter blijkt ons op het verkeerde been te hebben gezet met een donker witbier van brouwerij Texels Skuumkoppe. Peter: ‘Het woord wit is Oudhollands voor tarwe. Dit bier is dus gemaakt van gerstemout én tarwemout. De kleur ontstaat door het gerstemout harder te droger waardoor het karamelliseert en verandert in caramout.’

Kwetsbaar

_45B5597-kopie

Foto: Jurriaan Hoefsmit

Onder het genot van het Texels Skuumkoppe praten de artiesten over de onzekerheden en de kwetsbaarheid die hun creatieve vakken met zich meebrengen. Monique: ‘Als we aan een nieuw album werken, probeer ik zo min mogelijk naar de radio en andere muziek te luisteren. Ik onthoud alles en ik wil dan juist zo min mogelijk beïnvloed worden door anderen. Mijn man die ook muziek voor ons schrijft is daarin juist het tegenovergestelde. Hij wil zoveel mogelijk indrukken opdoen.’ Leo werkt momenteel aan zijn eerste fictieboek en geeft er ook de voorkeur aan om even te stoppen met het lezen van andere boeken tijdens het schrijfproces. ‘Je gaat je anders afvragen of het wel leuk genoeg is wat je schrijft. Het is ook geen exacte wetenschap die we bedrijven. Dat maakt dat je altijd twijfelt aan je vakmanschap.’ Monique: ‘Je stopt je ziel en zaligheid in een werk en dan is het daarna belangrijk om er ook weer afstand van te nemen. Zodat je het los kunt laten, wat mensen er ook van vinden.’ Leo: ‘Ik weet niet hoe het met jullie zit, maar ik heb behoorlijk wat complimenten nodig voor ik die ene sneer weer vergeten ben. En via media als Twitter formuleren mensen zich soms gewoon wat onhandig.’

De proeverij vervolgt met een glas IPA (Indian Pale Ale) Vuur & Vlam van Brouwerij de Molen uit Bodegraven en een glas Jopen Trinitas Tripel van de Haarlems stadsbrouwerij Jopen. Peter vertelt over de geschiedenis van het India Pale Ale, dat werd uitgevonden in Engeland. Een bier met veel hop en alcohol voor de houdbaarheid, zodat het naar India verscheept kon worden, waar toen veel Engelsen woonden. Maar het Jopen Tripel valt van deze twee biersoorten toch beter in de smaak.

Family harmony

_45B5823-kopie

Monique: ‘Als we aan een nieuw album werken, probeer ik zo min mogelijk naar de radio en andere muziek te luisteren.’ (Foto: Jurriaan Hoefsmit)

Op het nieuwe album van Loïs Lane dat eind oktober verscheen is de dochter van Monique te horen. Merel zingt mee op twee tracks. Monique: ‘Ze heeft een lichtere stem dan ik en ik heb weer net een lichtere stem dan Suzanne. Dus Merel zong mee op de driestemmige nummers. Haar klank komt heel erg overeen met onze stemmen.” Suzanne: “Ze klinkt precies als Mo toen ze 17 was. Ze kan ontzettend goed zingen, wat wil je ook met twee van die muzikale ouders.’ Leo: ‘There’s no harmony like family harmony. Kijk maar naar de Beegees, the Beach Boys.’ De samenwerking tussen moeder en dochter gaat  prima zolang tante Suus er maar bij is. Monique: ‘Soms heb ik een kritische opmerking en dan vraag ik of Suzanne het tegen Merel wil zeggen, want van mij neemt ze het dan minder makkelijk aan. Ze vindt het spannend, maar wel heel leuk. Ze zal ook live af en toe mee gaan zingen.’ Suzanne: ‘Ook voor ons is het een spannende tijd. We zijn er lang tussenuit geweest en dan is het afwachten of de radiozenders onze nieuwe singles gaan oppikken en ook in de clubs moeten we ons opnieuw bewijzen. Maar onze cd-presentatie in Paradiso was heel snel uitverkocht, dus dat is een goed teken.’

Sojasaus en crème brûlée

Het zesde bier komt op tafel. Monique:  ‘De geur doet me denken aan sojasaus, een beetje zoet-zout.’ Peter: ‘Ik begrijp wat je bedoelt. Dit is Brand Dubbelbok van twee jaar oud. Omdat het wat ouder is, heeft dit bier een portachtige smaak gekregen. Van oudsher is bier een voedingsmiddel, daarom staat er een houdbaarheidsdatum op. Suzanne: ‘Maar je kunt het dus gerust nog drinken?’ Peter: ‘Pils kun je niet over de datum drinken, maar speciaal bier kun je, als je het niet te warm bewaart, makkelijk over vijf jaar nog drinken. Het wordt wel anders van smaak. Monique: ‘Ik vind dat dit bier een gezellige smaak heeft, echt iets om te drinken bij de openhaard.’ Ter afsluiting van de proeverij laat Peter nog een door hem zelf ontwikkeld bier proeven: Mikkie = Stout, gebrouwen door brouwerij Emmelisse in Zeeland. Peter: ‘Mijn jongste dochter is nu twee jaar en heeft al drie bieren op haar naam staan. Dit is het derde bier en ‘Stout’ is een biertype: een Guinness. Ik heb het ontwikkeld in samenwerking met Brouwerij Emmelisse in Zeeland voor een feest in mijn proeflokaal Arendsnest. De opbrengst ging naar Kika, een fonds dat geld inzamelt voor de bestrijding van kinderkanker. Bijzonder is de toevoeging van vanille wat zorgt voor een soort crème brûlée smaak. Leo: ‘Ik proef ook chocolade.’ Peter: ‘Dat klopt, het graan is op een bepaalde manier gedroogd, waardoor het een chocoladesmaak afgeeft.’ Suzanne: ‘Ik vind het lekker. Een bijzonder bier.’

Buitenstaanders

Samen met zijn vrouw Ricky Koole tourt Leo Blokhuis met de voorstelling Buitenstaanders langs de Nederlandse theaters. Samen gaan ze op zoek naar buitenstaanders in de muziek. Ricky zingt, Leo vertelt. Ze vinden creatieve geesten die niet voor de hand liggende keuzes durven te maken, muzikanten die het lef hebben de gebaande paden te verlaten. Kijk voor speeldata op www.leoblokhuis.nl

Zelf proeven?

_45B5391-kopie

Foto: Jurriaan Hoefsmit

Zelf proeven van de honderden verschillende bier van Nederlandse bodem? Ga naar Peter van der Arends Proeflokaal in Amsterdam of kijk op www.bierproeverij.nl voor een proeverij op lokatie!

Ontdek Amsterdam met Best Western!

Combineer een bezoek aan het Arendsnest met een weekendje Amterdam! Met maar liefst zes hotels vind je Best Western in alle delen van de stad. BEST WESTERN Hotel Dam Square Inn ligt op twee minuten lopen van de Dam.